Zelfkennisforum  

Ga terug   Zelfkennisforum > Boeken, gedichten, muziek en filmpjes > Boek in beeld

Boek in beeld Boeken gelezen die je wilt aanprijzen.

Reageren
 
Discussietools Zoek in deze discussie Weergave
Oud 12 november 2011, 21:37   #1
Aart
Drommedaris
 
Geregistreerd: 6 augustus 2011
Berichten: 3.650
Standaard R Hartzema De bevrijdende energie v tiid


Hoofdtuk 5. Gespleten tijd.
Er is een krachtige behoefte om het levende ervaren steeds te vergelijken met de mechanisch doortikkende kloktijd, alsof je bang bent geen 'plek' in tijd meer te bezitten en opeens een tijdloze zwerver te zijn die ronddoolt zonder te weten hoe laat het is. Er lijkt een dwangmatige behoefte te zijn om 'uit' de stroom van de ervaringstijd te stappen, je af te splitsen van de directheid van het ervaren en je mee te laten stromen met een dagdroomtijd die een geheel eigen leven leidt.
Het is alsof je dwars door al het directe ervaren en handelen heen ? terwijl je loopt, fietst, autorijdt, werkt, praat ? plotseling in een bioscoop bent beland waar zich ogenblikkelijk een film begint af te spelen waarvan het begin soms nog wel door jou in gang is gezet, maar waarbij het verhaal al snel een eigen draai krijgt die je niet meer in de hand hebt. En in de tussentijd gaat de directheid van het ervaren of handelen gewoon door. Je leeft als het ware in twee parallelle tijden, die zich tegelijkertijd ontvouwen: de ervaringstijd en de dagdroomtijd.
Wanneer je nu eens terugkijkt naar de afgelopen uren of dagen, zul je zien dat je veel tijd doorbrengt met dagdromen. Zelfs in de korte momenten dat je volledig aanwezig bent, zijn er flitsen waarin je er even uit stapt, je afsplitst en even 'elders' bent, of dat er op de achtergrond een secundaire tijdstroom meeloopt die bestaat uit vergelijkingen met andere situaties, oordelen en meningen, of dat je steeds een tijdsprongetje maakt door vooruit te lopen op wat je wilt gaan zeggen of doen. Zelfs de directheid van het ervaren is gewoonlijk niet zo direct. Het is meer 'aan en uit'. Je maakt heel kort contact met wat zich in het heden aandient, splitst ervan af, en maakt dan weer contact en de meeste tijd ben je mijlenver afwezig, volstrekt afwezig in je aanwezigheid. Waarom doe je dat? En wat levert het je op?

Oefening 4. De stroom van tijd
Ga rustig zitten en sluit je ogen. Voel hoe je aandacht dan vanzelf terug komt bij jezelf. Neem vervolgens rustig de tijd om je lichaam te ervaren; het contact met de stoel en de grond, het aanwezig zijn in je lijf en het gevoel van stevigte. Vervolgens word je je meer bewust van het ademen. Je richt je aandacht op het bewegen van je adem die naar binnen stroomt, zich verspreidt door je lichaam en vervolgens naar buiten stroomt en oplost in de ruimte om je heen.
Open je aandacht vervolgens meer voor alles wat beweegt en verandert ? lichamelijke gewaarwordingen, het kloppen van je hart, geluiden, geuren, beelden ? alles wat tijd in het heden presenteert. Probeer volledig in het directe ervaren te blijven, alsof je je laat drijven in een stroom van gewaarwordingen.
Al snel zul je merken dat je de neiging hebt om daar 'uit' te stappen. Je splitst je af van de totaliteit van het directe ervaren, en er ontstaat commentaar, of een herinnering, of je loopt vooruit op iets in de toekomst. Zodra je dit merkt laat je het ogenblikkelijk los en stapt weer in de onmiddellijkheid van het ervaren. Probeer eens vijf minuten in het stromende heden te blijven, maar zonder dat dit per se moet lukken. Vervolgens doe je vijf minuten hetzelfde met je ogen open. Ervaar het verschil.

***
Op het meest simpele niveau is tijd identiek met ervaren, maar ook daar kun je alle kanten mee uit. Want wat is ervaren? Het klassieke voorbeeld is dat tijd een stromende rivier is waar je in kunt springen om je te laten meedrijven. Maar dit voorbeeld geeft je een macht die je helemaal niet bezit. Wie springt er? Niemand. Er valt niets te springen, want je bent tijd, je kunt helemaal niet om tijd heen. Zonder tijd is er geen ik. Je bent louter een stroom van indrukken en ervaringen, de optelsom van gewaarwordingen waaruit jij je eigen versie van de werkelijkheid construeert.
Een ander klassiek misverstand is het 'hier' en 'nu'. Beide zijn simpelweg denkbeelden, constructies van het denken en een weinig creatieve, eendimensionale voorstelling van de oneindigheid van Ruimte en Tijd. Het 'hier' bestaat nergens, want hier is altijd zowel hier als daar, centrum en omgeving, ik en de wereld. Zij ontstaan tegelijkertijd en veranderen tegelijkertijd. Het 'nu' bestaat ook nergens. Zodra je het nu als nu herkent is het al verleden tijd, en bovendien kun je het nu uitsluitend als nu ervaren omdat het deel uitmaakt van verleden-heden-toekomst, waaruit geen enkel element te isoleren valt, net zoals je een rivier niet kunt isoleren van haar bron of van de zee waar zij in uitstroomt. Zonder bron geen rivier, en zonder uitstromen in zee is er helemaal geen stromen.
Als je beide denkbeelden loslaat, en het idee van de kloktijd ook even in de kast zet, kun je opnieuw gaan onderzoeken hoe je tijd in het moment zelf ervaart. Meer vanuit verwondering. Wat is tijd? Wat is de levende of geleefde tijd? En dan ontdek je eigenlijk vanzelf dat tijd op zich nergens te vinden is. Wat je vindt zijn ervaringen, indrukken en verschijnselen die voortdurend veranderen. En je ontdekt dat de dynamiek van dit
veranderen ongelooflijk verschillend kan zijn, en tijd zich gemakkelijk kan opsplitsen in twee tijden, of drie, of meer. En ??n van deze vormen of manifestaties van tijd is de stroom van ervaren.
Elk moment manifesteert het Zijn zich als een stroom van zintuiglijke indrukken, ervaringen van je lijf en je adem, emoties, gevoelens, gedachten en dromen, als een weefsel van gekleurde draden die voortdurend door elkaar heen bewegen waardoor continu patronen ontstaan, veranderen en weer oplossen. In wezen valt dit nooit stil. Er is een dynamische energie die zorgt dat alles altijd in beweging blijft. De draden blijven zich altijd in elkaar weven en uit elkaar vallen. Het ontstaan en oplossen van indrukken gaat altijd door.
Zijn is een werkwoord. Je bent altijd aan het leven, aan het ademen, aan het bewegen. Alles loopt continu in elkaar over. Zelfs het sterven is een proces en hoewel de dood van buitenaf een definitief eindpunt lijkt, weten we niet of tijd dan ook stopt of toch op een of andere manier doorgaat. Vanuit het perspectief van tijd vloeit alles in elkaar over als een nat-in-nat schildering, omdat alles altijd in beweging is. Het weefsel van het ervaren is een naadloos weefsel.

Het patronen van al die indrukken, verschijnselen en ervaringen is echter zo overweldigend, zo oncontroleerbaar, zo beweeglijk, zo onvoorspelbaar dat daar niets mee te beginnen is. Het is overweldigender dan een houseparty, grootser dan de Himalaya, stralender dan de mooiste zonsondergang, indrukwekkender dan geboorte of dood. Er valt niet mee te onderhandelen. Laat staan dat je dit stralende, bewegende tapijt van gekleurde draden van licht zou kunnen manipuleren of controleren. Geconfronteerd met de overweldigende dynamische energie van het Zijn is het zelf, het ik of het ego, en zelfs het Hogere Zelf helemaal niet meer aan de orde. In het bewegende tapijt van indrukken en verschijnselen kan wezenlijk niets worden bevroren, vastgezet of ge?soleerd omdat alles altijd in beweging blijft, net zoals je geen tekening kunt maken in bewegend water.

Het bewustzijn ? wat aanvoelt als 'jouw' bewustzijn maar in essentie puur bewust zijn is ? raakt in paniek. Niet alleen zijn al die indrukken veel te veel en moet het bewustzijn continu een schifting maken tussen wat het wel en niet wil ervaren, maar het raakt tegelijk in paniek omdat het ? als deel van de stromende tijd ? op geen enkele manier zichzelf tot een centrum kan maken waar vanuit alles ervaren kan worden. Volmaakt ??n, naadloos, grensloos en centrumloos is echter te open. Het bewustzijn raakt in paniek en besluit dat het de onmiddellijke stroom van ervaren niet kan hanteren en dat klopt, want hanteren is onmogelijk. En vanuit een diepgevoelde behoefte om alles te controleren en te beheersen, scheidt het bewustzijn zich af van de directe stroom van indrukken die tijd in het moment presenteert.
Aart is offline   Met citaat reageren
Oud 12 november 2011, 21:38   #2
Aart
Drommedaris
 
Geregistreerd: 6 augustus 2011
Berichten: 3.650
Standaard

Het bewustzijn cre?ert een 'eigen' tijd. Een parallelle, gekanaliseerde tijdstroom, die vorm krijgt als overwegingen, meningen, herinneringen en toekomstdromen. En omdat de ogenschijnlijke inhoud van die vormen geruststellend bekend is, richt je je daarop. Je kleeft eraan vast en verdwijnt in een tunnel van de parallelle dagdroomtijd, die soms lijkt op een schitterende trip en soms op een nachtmerrie, maar die altijd een soort buis wordt met glibberige wanden waarin je wordt voortgestuwd door de eenmaal ontstane impuls ? de emotie of het verhaal dat zichzelf versterkt. Totdat de dagdroom op een willekeurig moment afbreekt waardoor je opeens weer terugbent in het levende ervaren en de rijkdom aan onmiddellijke indrukken in het heden. Hoe gebeurt dit? Hoe splits je af van de directheid van ervaren en wat is de behoefte om dit te blijven doen?
Om dit te onderzoeken zul je eerst meer duidelijkheid moeten krijgen over de stroom van het ervaren, over wat het leven of het zijn eigenlijk is. Hier ligt de oorsprong van het mediteren. Het oorspronkelijke Sanskriet woord dat wij ? via het Engels ? vertalen als 'mediteren', betekent eigenlijk simpelweg 'oefenen'. Wat oefen je? Je oefent het simpelweg ervaren, het openstaan voor wat tijd aanbiedt zonder dat het bewustzijn iets vastgrijpt of wegduwt. Dit oefenen doe je door gewoon rustig te gaan zitten en te observeren wat er allemaal gebeurt. Te zitten 'als een leeg koffiekopje en je tijd te verspillen', zoals Ch?gyam Trungpa dat zo mooi noemt.1 En in dit geval, omdat we ons richten op het aspect van tijd, richt je je op het verschijnen, aanwezig zijn en weer oplossen van indrukken, gewaarwordingen en ervaringen.
Je richt je aandacht op dat wat tijd presenteert en probeert daar bij te blijven zonder af te dwalen naar dagdromen en boodschappenlijstjes. In feite is dit de oorspronkelijke, natuurlijke manier van zijn. Zo ben je als baby begonnen, vanuit puur waarnemen wat zich binnen jouw veld van ervaren presenteert, zonder oordelen of benoemingen, want woorden bestonden nog helemaal niet en elke ervaring was nieuw en onbekend.
Nu kun je je terecht afvragen waarom je dit in godsnaam moet oefenen, als dit je natuurlijke staat van zijn is. Op zich is dat een vergaande vraag. Wat is er allemaal gebeurd waardoor je zo ver van je natuurlijke staat van zijn bent afgedwaald, dat je heel lang moet oefenen om daar weer enig contact mee te krijgen? Wat is er 'mis' gegaan? Wanneer je gewoon rustig gaat zitten en observeert waar je aandacht naar toe gaat, merk je dat het bijna onmogelijk is om ook maar ??n minuut aanwezig te blijven in wat zich aandient. Voordat er zestig seconden om zijn ben je al elders, ben je al afgesplitst van de levende stroom van indrukken en vertoef je in een meestal zinloze fantasiewereld.
Dus het 'oefenen' of mediteren betekent dat je probeert om in de onmiddellijkheid van het ervaren te blijven, in de totaliteit van het huidige ervaren, terwijl alle zintuigen open zijn. En als je afdwaalt, probeer je te ervaren hoe je afdwaalt, hoe je je afsplitst van de onmiddellijkheid van ervaren, en wat de innerlijke drang is om af te dwalen. En vervolgens kom je gewoon weer terug met je aandacht naar de directheid van het ervaren. Simpeler kan het niet. Probeer het maar.
Waarom is dit zo lastig? Als je dit werkelijk gaat oefenen, gaat mediteren, merk je dat alles in jezelf in opstand komt. Het lukt niet en dan raak je ge?rriteerd en haakt af, of je wordt wanhopig en stopt ermee, of je wordt steeds dwangmatiger en gaat steeds langer mediteren, of je verzint van alles om alert te blijven. Maar zelfs als je op een spijkerbed gaat zitten, je ademhalingen telt of innerlijk een mantra zingt ter bezwering van ongewenste gedachten, schiet je bewustzijn alle kanten uit, want dat heeft je bewustzijn zo geleerd. Van hot naar her springen kan het prima. En als je rustig gaat zitten, komt alle onrust naar boven die de oorzaak is van het opgewonden heen en weer springen. En de enige manier om dit tot rust te laten komen is om deze opgefoktheid en het afsplitsen van het directe ervaren zichzelf helemaal uit te laten leven, totdat tijd vanzelf wat rustiger en kalmer wordt. Meer ??n grote tijdstroom dan een rivierdelta met zijn ontelbare vertakkingen.
Dus. Je gaat zitten en neemt waar wat er gebeurt. Je probeert in de huidige stroom van ervaren te blijven, ziet hoe je afsplitst, onderzoekt dat, proeft het, ervaart het, en komt weer terug in de onmiddellijkheid. Je zet de kookwekker en doet dit 15 minuten. Punt.

Waarom dit zo lastig is? Niet omdat je zoveel ellende hebt meegemaakt. Niet omdat je het zo druk hebt. Niet omdat de huidige problemen de pan uitrijzen. Niet omdat er zoveel belangrijks in het verschiet ligt. Dat kan zeker allemaal bijdragen aan je onrust en aan de onderliggende spanningen in je lijf, je denken en je emoties. Op dat niveau kun je zorgen dat je de zaken op orde krijgt: voor de trauma's uit het verleden ga je in therapie; voor de werkstress doe je het wat rustiger aan; je huidige problemen los je op; en de toekomst houd je meer open. De basale oorsprong van het afsplitsen van het heden ligt echter elders.
De basis ligt in wat je hebt leren doen met tijd. Dat wil zeggen: hoe je Tijd, als een oneindig, ongestructureerd, ongetemd, creatief en multidimensionaal medium, bent gaan structureren en temmen tot wat jij nu als tijd ervaart. En daarmee heb je tegelijkertijd de ongrijpbare creatieve dynamiek van het Zijn toege?igend als jouw persoonlijke tijd, gekanaliseerd tot je eigen persoonlijke drama, verarmd tot herhalingen van het bekende, opgedeeld in partjes herinneringen en toekomstfantasie?n, waardoor het een kracht is geworden die jou voortdrijft, opjaagt en klemzet. Is het een wonder dat je je dan zo vaak gestresst en gefrustreerd voelt en altijd tijd te kort hebt? In de loop der tijd ben je elke intieme relatie met de essentie van tijd als Tijd, als de dynamische energie van het Zijn zelf, volledig kwijtgeraakt.

Terwijl ruimte onbevooroordeeld en onvoorwaardelijk open staat voor wat er in verschijnt zonder dat de ruimte zelf daardoor verandert, heeft tijd een heel andere kwaliteit. Zelfs als je 's morgens wakker wordt, is het wakker worden geen duidelijk omslagpunt, maar een vage verschuiving van slaap naar wakker, van dromen naar het 'concreet' ervaren van de dagelijkse werkelijkheid, een overgangsfase in plaats van een scherpe overgang. Alsof vanuit het perspectief van tijd alles een fase is die langer of korter duurt, waarbij dat wat je ervaart tegelijkertijd het ervaren van tijd bepaalt, en jouw ervaren van tijd bepaalt hoe alles zich afspeelt. Er lijkt een wederzijdse afhankelijkheid te zijn tussen ervaren en tijd. Hier ligt zowel de oorzaak waarom je jezelf inperkt en klemzet (waardoor alle frustraties en lijden ontstaan), als de mogelijkheid van volmaakte voldoening en bevrijding.
Op het moment dat je wakker wordt, presenteert zich een wereld: jouw wereld. En tegelijkertijd presenteert zich een specifieke dynamiek van ervaren; rust, onrust, ontspanning, opgefoktheid, emotionaliteit of gelukzaligheid. Over het algemeen stort je je ogenblikkelijk op dat wat tijd (vrij willekeurig) als 'inhoud' presenteert: een denkbeeld, iets dat je moet doen, iets waar je naar uitkijkt of iets dat nog niet 'af' is. Maar doordat je aandacht zich ogenblikkelijk op 'iets' richt en zich daarop fixeert, eraan vastplakt, het niet meer loslaat maar het gaat uitbouwen, uitvergroten en dramatiseren, ontken je het ervaren van de dynamische energie van tijd zelf. Daardoor ontneem je jezelf de mogelijkheid om het proces van fixeren en vastgrijpen en dramatiseren waar te nemen, en omdat je dit proces niet ervaart kun je het ook niet stoppen of vanzelf uit elkaar laten vallen. Daardoor lijkt het 'jezelf bevrijden' in het moment zelf onmogelijk en voel je je klemgezet. Je ontkent dat je jezelf 'aan het klemzetten' bent, maar ervaart het als iets dat jou overkomt. Je voelt je klem-ge-zet (door een onzichtbare kracht van buitenaf) en zoekt vervolgens de vrijheid 'elders': in de toekomst, in dagdromen, in hoop en verlangens, in van alles en nog wat dat in het moment zelf niet aanwezig is. Zo houd je jezelf gevangen in je eigen wiel van tijd, de cirkelgang van frustraties, samsara. Je wordt wakker en het lijden staat al voor je bed.
Omdat dit allemaal zo snel gaat, lijkt het of jouw leven ? de werkelijkheid met al zijn verplichtingen ? gewoon op het kleedje voor je bed ligt te wachten tot je wakker wordt. In wezen is dat een volslagen misvatting van tijd. Er is niets, helemaal niets, dat ligt te wachten. Dat wil zeggen, niets specifieks. Je wordt wakker uit de slaaptijd en ontwaakt in de bewuste, heldere waaktijd, de openheid waarin van alles zich kan aandienen. Je bent niet in je slaap overleden en weggegleden in het niet-zijn. Je wordt wakker uit de tussenstaat van het slapen, en in het ontwaken presenteert tijd een wakkere, alerte, levendige, dynamische staat van zijn. Ontwaak dan ook eens echt!
***
Aart is offline   Met citaat reageren
Oud 12 november 2011, 21:47   #3
Aart
Drommedaris
 
Geregistreerd: 6 augustus 2011
Berichten: 3.650
Standaard

Op het moment dat je wakker wordt, presenteert zich een wereld: jouw wereld. En tegelijkertijd presenteert zich een specifieke dynamiek van ervaren; rust, onrust, ontspanning, opgefoktheid, emotionaliteit of gelukzaligheid.

Over het algemeen stort je je ogenblikkelijk op dat wat tijd (vrij willekeurig) als 'inhoud' presenteert: een denkbeeld, iets dat je moet doen, iets waar je naar uitkijkt of iets dat nog niet 'af' is.

Maar doordat je aandacht zich ogenblikkelijk op 'iets' richt en zich daarop fixeert, eraan vastplakt, het niet meer loslaat maar het gaat uitbouwen, uitvergroten en dramatiseren,
ontken je het ervaren van de dynamische energie van tijd zelf.

Daardoor ontneem je jezelf de mogelijkheid om het proces van fixeren en vastgrijpen en dramatiseren waar te nemen, en omdat je dit proces niet ervaart kun je het ook niet stoppen of vanzelf uit elkaar laten vallen.

Daardoor lijkt het 'jezelf bevrijden' in het moment zelf onmogelijk en voel je je klemgezet.

Je ontkent dat je jezelf 'aan het klemzetten' bent, maar ervaart het als iets dat jou overkomt.

Je voelt je klem-ge-zet (door een onzichtbare kracht van buitenaf) en zoekt vervolgens de vrijheid 'elders': in de toekomst, in dagdromen, in hoop en verlangens, in van alles en nog wat dat in het moment zelf niet aanwezig is.

Zo houd je jezelf gevangen in je eigen wiel van tijd, de cirkelgang van frustraties, samsara.

Je wordt wakker en het lijden staat al voor je bed.

Omdat dit allemaal zo snel gaat, lijkt het of jouw leven ? de werkelijkheid met al zijn verplichtingen ? gewoon op het kleedje voor je bed ligt te wachten tot je wakker wordt.

In wezen is dat een volslagen misvatting van tijd.

Er is niets, helemaal niets, dat ligt te wachten. Dat wil zeggen, niets specifieks. Je wordt wakker uit de slaaptijd en ontwaakt in de bewuste, heldere waaktijd, de openheid waarin van alles zich kan aandienen. Je bent niet in je slaap overleden en weggegleden in het niet-zijn. Je wordt wakker uit de tussenstaat van het slapen, en in het ontwaken presenteert tijd een wakkere, alerte, levendige, dynamische staat van zijn. Ontwaak dan ook eens echt!
Aart is offline   Met citaat reageren
Reageren

Discussietools Zoek in deze discussie
Zoek in deze discussie:

Geavanceerd zoeken
Weergave

Colofon
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

vB-code is Aan
Smileys zijn Aan
[IMG]-code is Aan
HTML-code is Uit

Forumnavigatie


Alle tijden zijn in GMT (+ 1:00 uur), het is in deze tijdzone nu 11:07.


Forumsoftware: vBulletin®, versie 3.8.11
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
Cultural Forum | Study at Malaysian University